Các bên tham gia thị trường phái sinh và vai trò từng bên

Thị trường phái sinh không chỉ gồm người mua và người bán. Mỗi lệnh đi qua một chuỗi các bên có vai trò riêng. Bài viết điểm lại các bên chính theo Luật Chứng khoán 2019, Nghị định 158/2020/NĐ-CP và Thông tư 58/2021/TT-BTC, để nắm cấu trúc của thị trường chứng khoán phái sinh tại Việt Nam.

Sản phẩm: hợp đồng với giá định trước

Chứng khoán phái sinh là hợp đồng xác nhận quyền và nghĩa vụ thanh toán hoặc chuyển giao tài sản cơ sở theo giá định trước vào một ngày xác định trong tương lai. Với hợp đồng tương lai chỉ số, tài sản cơ sở là chỉ số do Sở Giao dịch Chứng khoán Việt Nam thiết kế, và khi đáo hạn được thanh toán bằng tiền. Các điều khoản chuẩn hoá được trình bày trong bài .

Thành viên giao dịch: nơi mở tài khoản giao dịch

thị trường phái sinh - Thành viên giao dịch: nơi mở tài khoản giao dịchMinh hoạ: thị trường phái sinh

Nhà đầu tư mở tài khoản giao dịch phái sinh tại thành viên giao dịch và đặt lệnh qua tài khoản này. Mỗi thành viên giao dịch chỉ mở một tài khoản cho một nhà đầu tư, trừ trường hợp luật định.

Thành viên bù trừ: nơi giữ tài khoản ký quỹ

Tài khoản ký quỹ được mở tại thành viên bù trừ do thành viên giao dịch chỉ định. Nhà đầu tư phải ký quỹ đầy đủ ban đầu cho toàn bộ vị thế dự kiến trước khi giao dịch, sau đó duy trì và bổ sung khi tài sản ký quỹ xuống dưới mức yêu cầu. Thành viên bù trừ được đặt mức ký quỹ cao hơn nhưng không thấp hơn mức tối thiểu theo quy chế của Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ chứng khoán Việt Nam, mức này được công bố theo từng thời kỳ nên bài không nêu tỷ lệ. Nếu nhà đầu tư không bổ sung kịp thời, thành viên bù trừ có quyền đóng vị thế hoặc thanh lý bắt buộc.

Sở giao dịch: nơi niêm yết hợp đồng

Hợp đồng tương lai chỉ số VN30 được niêm yết tại Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội. Các thông số hợp đồng có thể được điều chỉnh, nên cần đối chiếu thông báo hiện hành của sở. Thời điểm hợp đồng kết thúc được mô tả trong bài .

thị trường phái sinh - Sở giao dịch: nơi niêm yết hợp đồngMinh hoạ: thị trường phái sinh

🔗 Xem thêm: Hàng hóa phái sinh: nhóm hàng và thông số hợp đồng

Rủi ro cần nhận diện

Ký quỹ cho phép giao dịch với giá trị hợp đồng lớn hơn số tiền bỏ ra, và hiệu ứng này phóng đại cả lãi lẫn lỗ. Giao dịch phái sinh có thể làm mất toàn bộ tiền ký quỹ, và nhà đầu tư còn có thể phải bổ sung thêm. Lãi lỗ được tính hằng ngày và thanh toán qua tài khoản ký quỹ, nên phần lỗ phải được bù ngay, không chờ đến lúc đóng vị thế.

Kết luận

thị trường phái sinh - Kết luậnMinh hoạ: thị trường phái sinh

Thị trường phái sinh gồm nhà đầu tư, thành viên giao dịch, thành viên bù trừ, trung tâm lưu ký bù trừ và sở giao dịch, mỗi bên giữ một vai trò trong chuỗi từ đặt lệnh đến thanh toán. Nội dung mang tính tham khảo, không phải khuyến nghị đầu tư.

#phasinh #kyquy #butru #hopdongtuonglai


← VPBankS — Sản phẩm và kênh đầu tư chứng khoán