IPO và sàn giao dịch: hai nơi, hai hướng đi của tiền
Cùng một cổ phiếu có thể được nhắc đến ở hai nơi khác nhau: đợt chào bán lần đầu và sàn giao dịch. Hai nơi này vận hành theo cách riêng, người mua gặp bên bán khác nhau và tiền đi theo hướng khác nhau. Bài viết so sánh chúng theo bốn tiêu chí để làm rõ vị trí của đợt chào bán cổ phiếu lần đầu ra công chúng trong toàn bộ vòng đời của một cổ phiếu.
Nơi doanh nghiệp huy động vốn
Trong đợt IPO, doanh nghiệp chào bán chứng khoán ra công chúng và nhận tiền từ người mua. Đây là việc huy động vốn, nên bên bán chính là doanh nghiệp phát hành, và khoản tiền mua đi vào doanh nghiệp.
Nơi chứng khoán đổi chủ
Minh hoạ: ipo trong chứng khoán
Sau khi được niêm yết hoặc đăng ký giao dịch, chứng khoán được mua bán trên sàn. Lúc này người bán là một nhà đầu tư khác, không phải doanh nghiệp, và tiền chuyển từ người mua sang người bán. Doanh nghiệp không nhận khoản tiền của các giao dịch này, dù tên cổ phiếu vẫn là tên doanh nghiệp đó. Điểm khác biệt giữa huy động vốn và niêm yết được nêu trong bài phân biệt IPO với niêm yết và cách đọc một đợt chào bán.
🔗 Xem thêm: Ba khối kiến thức cần có khi bắt đầu học chứng khoán
So sánh theo bốn tiêu chí
- Bên bán: doanh nghiệp phát hành trong đợt IPO; nhà đầu tư khác trên sàn.
- Nơi tiền đi vào: doanh nghiệp trong đợt IPO; người bán trên sàn.
- Cách có giá: giá chào bán ghi trong bản cáo bạch; giá khớp trên sàn là giá của lệnh đối ứng đang nằm trong sổ lệnh.
- Cách mua: đăng ký và nộp tiền đặt mua qua đại lý phân phối, có thể được phân bổ theo tỷ lệ khi số đăng ký vượt số chào bán; còn trên sàn là đặt lệnh qua công ty chứng khoán.
Vì sao cần tách hai nơi
Nhiều người đọc tin về IPO rồi hiểu rằng cổ phiếu mua được ngay trên sàn, hoặc hiểu giá chào bán là giá sẽ giao dịch sau đó. Thực tế đây là hai bước tách rời. Sau đợt chào bán, chứng khoán mới có thể được đăng ký niêm yết trên HOSE hoặc HNX, hoặc đăng ký giao dịch trên UPCoM.
Minh hoạ: ipo trong chứng khoán
Trong khoảng giữa hai bước, khoản đã mua trong đợt IPO chưa thể bán qua sở giao dịch. Sau khi lên sàn, giá có thể cao hơn hoặc thấp hơn giá chào bán, và không có bảo đảm về giá.
Dùng đúng tài liệu cho đúng nơi
Với đợt chào bán, tài liệu cần đọc là bản cáo bạch. Với cổ phiếu đã lên sàn, người đọc theo dõi thông tin giao dịch và báo cáo định kỳ của doanh nghiệp.
Kết luận
Minh hoạ: ipo trong chứng khoán
IPO là nơi doanh nghiệp nhận vốn, còn sàn giao dịch là nơi chứng khoán đổi chủ giữa các nhà đầu tư. Bốn tiêu chí về bên bán, nơi tiền đi vào, cách có giá và cách mua cho thấy hai nơi này khác nhau ở bản chất. Nội dung mang tính tham khảo, không phải khuyến nghị đầu tư.
#ipo #thitruongsocap #niemyet